Tu jesteś: Strona główna > Konsumenci > Porady konsumenckie > Pytania i odpowiedzi > Ubezpieczenia

Ubezpieczenia

podziel się

1. Na co zwrócić uwagę, czytając warunki umowy ubezpieczenia?

   Umów ubezpieczenia nie da się łatwo z sobą porównać, np. biorąc pod uwagę wysokość składki. Dlatego osoba zamierzająca wykupić ubezpieczenie powinna zwrócić uwagę m.in. na zakres ochrony ubezpieczeniowej – przed czym umowa nas tak naprawdę zabezpiecza. Czy wypadki, przed którymi chcemy się chronić, wchodzą w zakres podstawowej ochrony, czy trzeba opłacić dodatkową składkę? Z reguły długi jest też katalog wyłączeń, czyli sytuacji, których wystąpienie nie powoduje odpowiedzialności ubezpieczyciela. Może się okazać, że chociaż zapłaciliśmy niską, pozornie korzystną składkę, to nie jesteśmy wcale dobrze ubezpieczeni.

   Istotne są też terminy: początek i koniec odpowiedzialności ubezpieczyciela. Może się bowiem okazać, że mimo opłacenia składki jeszcze nie jesteśmy objęci ochroną albo mimo regularnego opłacania składek zdarzenie wywołujące szkodę, przed którym miała nas chronić polisa, nastąpiło już po wygaśnięciu umowy. Możemy też za późno zgłosić szkodę albo nieterminowo opłacić składkę, co również grozi niekorzystnymi konsekwencjami (czasami nawet wiąże się z odmową wypłacenia odszkodowania).

   Dlatego istotne są zasady opłacania składek, zwłaszcza gdy nie robimy tego jednorazowo, ale opłacamy je okresowo (miesięcznie, kwartalnie, rocznie). Trzeba też zwrócić uwagę na to, czy jest jakiś limit szkody (tzw. minimalna wartość szkody), poniżej którego nie wypłaca się odszkodowania, jak również na zasady wyliczania odszkodowania.

   

2. Jakie zapisy powinny się znaleźć w umowie?

   Umowy ubezpieczeniowe są z reguły zestandaryzowane. Zawiera się je według wzorów przygotowywanych przez ubezpieczycieli i nie są to wielostronicowe dokumenty (a często jedynie polisy, aby łatwo było się nimi posługiwać w obrocie). Wszystko przez to, że w zakres umowy wchodzą również OWU (ogólne warunki ubezpieczenia), różnego rodzaju regulaminy, cenniki itp. Przy niektórych ubezpieczeniach obowiązkowych ich ogólne warunki określone są nawet w specjalnych rozporządzeniach. Wszystkie te dokumenty stanowią części składowe umowy i powinny być nam wręczone najpóźniej przy jej zawieraniu. Art. 809 Kodeksu cywilnego stanowi, że w razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia klientowi dokumentu ubezpieczenia.

   Elementy umowy ubezpieczenia określają przepisy Kodeksu cywilnego (art. 805-834). Oprócz danych obu stron w umowie bezwzględnie należy podać świadczenia, do których wypłaty zobowiązuje się ubezpieczyciel i wysokość składki ubezpieczonego.

   W umowie powinny się znaleźć określenia zdarzeń losowych rodzących odpowiedzialność ubezpieczeniową, a także określenie interesu ubezpieczonego, któremu te zdarzenia zagrażają (czy jest to np. ubezpieczenie na życie). Należy też podać okres trwania ubezpieczenia i to, na czyją rzecz jest ono zawarte (może być np. na rzecz osoby trzeciej). Nie ma innych wymogów co do formy umowy.

   

3. Czy przy zgłaszaniu szkody powinienem mieć przy sobie polisę?

   Nie ma takiego obowiązku, choć polisę lepiej mieć. Polisa jest dokumentem potwierdzającym, że doszło do zawarcia umowy ubezpieczenia (tak wynika z art. 809 Kodeksu cywilnego). Nie oznacza to, że legitymowanie się ważną polisą może być jedynym sposobem wykazania, że doszło do zawarcia umowy ubezpieczenia.

   Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne. Przy zgłaszaniu szkody zarówno zawarcie umowy ubezpieczenia, jak i jej ważność można wykazywać innymi sposobami (np. potwierdzeniami przelewu składek ubezpieczeniowych). Posiadanie polisy i jej numeru z pewnością jednak ułatwia załatwianie formalności związanych ze zgłoszeniem i z późniejszą likwidacją szkody, zwłaszcza że prawie wszyscy ubezpieczyciele wprowadzili możliwość zgłaszania szkód telefonicznie lub pocztą elektroniczną. Należy wtedy podać podstawowe dane dotyczące umowy (np. numer polisy).

   Brak możliwości wykazania się polisą nie oznacza też nieważności umowy ubezpieczenia. Umowa ubezpieczenia może być ważna nawet wtedy, gdy nie doszło do przekazania polisy klientowi.

   Są jednak sytuacje, gdy musimy mieć polisę. Przy niektórych ubezpieczeniach (np. ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonaniu czynności zawodowych) istnieje obowiązek okazania polisy klientowi, a przynajmniej umieszczenia jej w widocznym miejscu w biurze.

   Kierowcy muszą mieć przy sobie polisę OC, gdyż inaczej mogą – w razie kontroli drogowej – zapłacić karę grzywny za jej brak, a także może zostać zatrzymany dowód rejestracyjny ich pojazdu.

   

4. Gdzie można złożyć skargę, w przypadku gdy sprzedano mi tzw. puste ubezpieczenie albo nie otrzymuję zwrotu nadpłaconej składki? Kto odpowiada za zwrot kosztów za niewykorzystany okres ubezpieczenia?

   Puste ubezpieczenie to taka umowa, która ze względu na warunki nie zapewnia w praktyce żadnej ochrony ubezpieczeniowej. Przykładowo, ubezpieczenie jest skierowane tylko do osób w określonym wieku (np. do 65 lat), ale przy okazji zakupu innego produktu finansowego zostało też sprzedane osobie mającej 70 lat. Innym przykładem może być ubezpieczenie kredytu od następstw utraty pracy, które zostało sprzedane osobie będącej już na emeryturze. Ubezpieczenie takie jest wtedy jedynie dodatkowym kosztem dla klienta, a źródłem dodatkowego zarobku dla jego kontrahenta. W niektórych przypadkach sprawa jest prosta, bo art. 806 Kodeksu cywilnego wprost przewiduje, że umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeśli zajście przewidzianego w niej zdarzenia jest niemożliwe.

   Jeśli zakład ubezpieczeń sprzedał nam tzw. puste ubezpieczenie albo nie otrzymujemy zwrotu nadpłaconej składki, można się zwrócić o pomoc do Rzecznika Ubezpieczonych, którego biuro mieści się w Warszawie. Rzecznik Ubezpieczonych pomaga rozstrzygać spory pomiędzy ubezpieczycielami a ich klientami. Więcej informacji o Rzeczniku znajdziemy na stronie www.rzu.gov.pl.

   Za zwrot kosztów za niewykorzystany okres ubezpieczenia odpowiada ubezpieczyciel. Należy jednak pamiętać, że przy niektórych umowach ubezpieczeniowych ich stroną jest np. kredytodawca (bank), a nie poszczególni beneficjenci ubezpieczeń. Tak jest najczęściej przy różnych ubezpieczeniach kredytów. Wzajemne rozliczenie nadpłaconej składki może się więc odbyć za pośrednictwem banku. To bank powinien wystąpić do ubezpieczyciela o zwrot nadpłaconej składki, gdy np. wcześniej spłaciliśmy kredyt, a następnie przekazać nam z powrotem nadwyżkę.

   

5. Gdzie można sprawdzić, czy umowa z ubezpieczycielem jest zgodna z prawem i nie zawiera niedozwolonych klauzul?

   Bezpłatnych porad w zakresie umów ubezpieczeniowych udzielają powiatowi i miejscy rzecznicy konsumentów. Można do nich zwrócić się listownie, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub osobiście. W skrajnych przypadkach, gdy toczy się sprawa sądowa konsumenta z ubezpieczycielem, to rzecznicy mogą wstąpić do niej w obronie interesów konsumenckich. Rzecznicy mogą też wystąpić z interwencją do konkretnego ubezpieczyciela. Niekiedy rzecznicy występują też do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z pozwami przeciwko przedsiębiorcom o uznanie zapisów w umowach za niedozwolone klauzule umowne. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie ubezpieczeniowej rzecznicy mają obowiązek podjąć działania ponadstandardowe (wykraczające poza udzielanie porad i konsultacje prawne).

   Informację, że jakiś zapis w umowie z ubezpieczycielem jest sprzeczny z prawem lub stanowi niedozwoloną klauzulę umowną, możemy też przesłać do Prezesa UOKiK. Prowadzi on postępowania w sprawach naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a takim naruszeniem jest z pewnością stosowanie w obrocie wzorca umowy, który potencjalnie może podpisać nieograniczona liczba osób. Interwencja UOKiK podejmowana będzie więc w interesie ogółu konsumentów, a nie tylko pojedynczego ubezpieczonego.

   Jeśli jesteśmy przekonani, że nasza umowa ubezpieczeniowa zawiera niedozwolone klauzule umowne i w związku z tym jest interpretowana na naszą niekorzyść, możemy też prosić o pomoc Rzecznika Ubezpieczonych. Rzecznik przyjmuje bowiem skargi od ubezpieczonych, gdy zakład ubezpieczeń narusza prawo lub interesy ubezpieczonych.

   

Do góry